Fizjoterapia a endoprotezoplastyka

powrót

     Ból oraz ograniczenie ruchomości stawu biodrowego mogą wynikać z wielu schorzeń. Niejednokrotnie przyczyną są choroby narządów jamy brzusznej lub kręgosłupa. Koksartroza – czyli choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego, jest jednak najczęstszą przyczyną wspomnianych dolegliwości. „Częstość występowania koksartrozy w wieku powyżej 45 roku życia wynosi u kobiet od około 3,5 do 8%, zaś u mężczyzn od 3 do 3,7% i w miarę starzenia się populacji wzrasta”[1]. Schorzenie to charakteryzuje się osłabieniem mięśni (przede wszystkim mm. czworogłowych ud, mm. pośladkowych wielkich oraz mm. przywodzicieli ud), wysiękiem zapalnym wraz z obrzękiem oraz bolesnością uciskową.[2] Zmiany te wpływają niekorzystnie na mechanikę chodu, a konsekwencją tego są upadki, które niosą ze sobą widmo złamań w obrębie 1/3 bliższej kości udowej.

     Zarówno przy złamaniach jak i urazach związanych z chorobą zwyrodnieniową stawu biodrowego powszechnie stosuje się endoprotezoplastykę. Pomaga ona zarówno w odzyskaniu sprawności, komfortu życia jak i samoobsługi. Jest to jednak zabieg operacyjny po którym niejednokrotnie pacjenci są kierowani na rehabilitacje. Czy zatem postępowanie fizjoterapeutyczne ma wpływ na parametry czynnościowe u osób poddanych zabiegowi endoprotzoplastyki stawu biodrowego?

Zespół naukowców kierowany przez dr Hawrylak z Wydziału Fizjoterapii, Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu postanowił to sprawdzić. W  tym celu na terenie Ośrodka Pielęgnacyjno-Rehabilitacyjnego „Niebieski Parasol” w Chojnowie badaniami objęto 25 osób w wiek 65-75 lat, którzy znajdowali się w 10 dobie po  endoprotezoplastyce stawu biodrowego.

     W trakcie badań mierzono zakres ruchomości w stawach biodrowych (użyto w tym celu goniometru) oraz ocenę równowagi. Do drugiego pomiaru użyto skali funkcjonalnej wg Berga,  zawierającej 14 zadań takich jak np.:

  • przejście z siadu do stania
  • marsz z miejsca na miejsce
  • podnoszenie z podłogi przedmiotu (stanie)
  • stanie jednonóż

     Pomiary zostały wykonane dwukrotnie. Zarówno przed jak i po 6 tygodniowej fizjoterapii, która obejmowała:

  • fizjoterapię:
    • magnetoterapie (natężenie = 10 mT, częstotliwość =40-50 Hz, czas: 20-30 min, impuls prostokątny)
  • kinezyterapię:
    • Ćw. ogólnokondycyjne
    • Ćw. czynne z oporem
    • Ćw. kończyn dolnych przy pomocy retora
    • Naukę chodu na bieżni oraz po schodach

Wyniki badania

     Podczas pierwszego pomiaru ruchomości oraz porównania do norm ruchomości w stawie biodrowym, najmniejszym ubytkiem ruchomości odznaczał się zakres zgięcia (kończyna dolna operowana – 63.2% w stosunku do normy, kończyna dolna nieoperowana – 72.5%). Największe ograniczenie ruchomości zaobserwowano w wyproście stawów biodrowych (kończyna dolna operowana – 19.7%, kończyna dolna nieoperowana – 26.8%).

     Po 6-tygodniowej rehabilitacji wszystkie oceniane zakresy ruchomości polepszyły się, a wspomniane wcześniej ruchy wyprostu jak i zgięcia w stawach biodrowych operowanych wzrosły o odpowiednio 30,5 % i 15,3%. Natomiast w kończynie dolnej nieoperowanej wzrost wynosił odpowiednio 10.1% o 4.4%.

     Również test określający lokomocyjne funkcje badanej grupy we wszystkich próbach poprawił się. Świadczy to o tym, że każdy z badanych stał się bardziej samodzielny. Sprzęt pomocniczy taki jak kula przedramienna czy laska potrzebny był tylko i wyłącznie przy czynnościach bardziej złożonych. [3]

Wnioski:

     Przy odpowiednio dobranej fizjoterapii można zatem uzyskać poprawę aktywności psychicznej jak i fizycznej. Świadczy o tym prozdrowotny wpływ fizjoterapii na osoby po endoprotezoplastyce stawu biodrowego:

  • zmniejszenie ryzyka zachorowań na cukrzycę
  • zmniejszenie nadciśnienia czy niewydolności serca
  • zmniejszenie urazowości
  • niejednokrotnie poprawę parametrów oddechowo-krążeniowych [3]

[1] Lewandowski B. i wsp. Biodro – przyczyny najczęstszych dolegliwości. Nowa Medycyna, 2002, 2, 115, 31-36

[2] Gażdzik T. Ortopedia i traumatologia, PZWL, Warszawa 1998

[3] Hawrylak A. i wsp. Kształtowanie się wybranych parametrów czynnościowych pacjentów po endoprotezoplastyce stawów biodrowych – doniesienia wstępne. Fizjoterapia, 2013, 21, 1, 12-20